ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีต่างกันอย่างไร: หน้าที่ คุณสมบัติ และความเป็นอิสระที่เจ้าของบริษัทต้องรู้
ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีต่างกันที่บทบาท ผู้ทำบัญชีคือผู้บันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงินให้กิจการตาม พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 ส่วนผู้สอบบัญชีคือผู้ตรวจสอบงบการเงินที่จัดทำเสร็จแล้วและแสดงความเห็นอย่างเป็นอิสระ บริษัทจำกัดทุกแห่งต้องมีทั้งผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด และผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบทุกปี ในทางปฏิบัติไม่ควรให้คนหรือสำนักงานเดียวกันทำทั้งสองหน้าที่ เพราะขัดกับหลักความเป็นอิสระ
ผู้ทำบัญชีคือใคร และมีหน้าที่อะไร?
ผู้ทำบัญชีคือบุคคลที่กิจการจัดให้มีเพื่อบันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงิน ตามมาตรา 19 และ 20 แห่ง พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 ทำงานภายใต้การกำกับดูแลของกิจการ
ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
· มาตรา 19: ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี เช่น บริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่อธิบดีกำหนด และต้องควบคุมดูแลให้บันทึกบัญชีถูกต้องตามความเป็นจริง
· มาตรา 20: ผู้ทำบัญชีต้องจัดทำบัญชีให้แสดงผลการดำเนินงานและฐานะการเงินตามความเป็นจริง และมีเอกสารประกอบการลงบัญชีครบถ้วน
· มาตรา 12: กิจการต้องส่งมอบเอกสารประกอบการลงบัญชีให้ผู้ทำบัญชีอย่างครบถ้วนถูกต้อง
คุณสมบัติของผู้ทำบัญชี (เกณฑ์ปี 2569)
ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 สาระสำคัญที่เจ้าของบริษัทควรรู้มีดังนี้
· วุฒิการศึกษา: ปริญญาตรีทางการบัญชีหรือเทียบเท่า ทำบัญชีได้ทุกขนาดกิจการ ส่วนอนุปริญญาหรือ ปวส. ทางการบัญชี ทำได้เฉพาะห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทจำกัดที่มีทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท
· สมาชิกภาพ: ต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีและต่ออายุทุกปี หากขาดสมาชิกภาพถือว่าขาดคุณสมบัติ
· ผู้ทำบัญชีรายใหม่: ตั้งแต่ปี 2569 ต้องผ่านการทดสอบในระบบ e-Accountant (60 ข้อ 90 นาที ต้องได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 60) ผู้ทำบัญชีเดิมที่ไม่ขาดสถานะไม่ต้องสอบ
· การพัฒนาความรู้ (CPD): ไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน โดยเป็นเรื่องบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และจรรยาบรรณไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง รายงานภายใน 31 ธันวาคมของปีนั้น
· จำนวนงานที่รับได้: ผู้ทำบัญชี 1 คนรับทำงบการเงินได้ไม่เกิน 100 งบต่อปีปฏิทิน
· การแจ้งรับทำหรือยกเลิก: ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งผ่านระบบ e-Accountant ภายใน 30 วัน
ผู้สอบบัญชีคือใคร และมีหน้าที่อะไร?
ผู้สอบบัญชีคือผู้ประกอบวิชาชีพที่ตรวจสอบงบการเงินซึ่งกิจการจัดทำแล้ว และแสดงความเห็นว่างบการเงินนั้นแสดงข้อมูลอย่างถูกต้องตามที่ควรหรือไม่ โดยต้องทำงานอย่างเป็นอิสระจากกิจการ
ผู้สอบบัญชีมี 2 ประเภทที่เจ้าของธุรกิจมักได้ยิน
· ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA): กำกับดูแลโดยสภาวิชาชีพบัญชี ภายใต้ พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 งบการเงินของบริษัทจำกัดทุกแห่งต้องให้ CPA ตรวจสอบและแสดงความเห็น (มาตรา 11 วรรคสี่ พ.ร.บ.การบัญชี)
· ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA): ได้รับอนุญาตจากกรมสรรพากรตามมาตรา 3 สัตต แห่งประมวลรัษฎากร ตรวจสอบและรับรองบัญชีของห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็ก (ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์ไม่เกิน 30 ล้านบาท รายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท) เพื่อยื่น ภ.ง.ด.50 — TA ไม่ใช้กับบริษัทจำกัด
รายละเอียดเรื่อง CPA และวิธีตรวจสอบรายชื่อ อ่านต่อได้ในบทความ "ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต CPA คืออะไร"
ผู้สอบบัญชีเข้ามาตอนไหนในรอบปี
สำหรับบริษัทจำกัด ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1197 กำหนดให้งบดุลต้องผ่านการตรวจสอบของผู้สอบบัญชี และนำเสนอที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นอนุมัติภายใน 4 เดือนนับแต่วันที่ลงในงบดุล ส่วนมาตรา 1209 กำหนดให้ที่ประชุมสามัญเลือกตั้งผู้สอบบัญชีทุกปี ผู้สอบบัญชีจึงเข้ามาหลังจากผู้ทำบัญชีปิดบัญชีเสร็จ และก่อนการประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติงบ
ตารางเปรียบเทียบ: ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีต่างกันอย่างไร?
ความต่างหลักคือ ผู้ทำบัญชี "สร้าง" ตัวเลข ส่วนผู้สอบบัญชี "ตรวจ" ตัวเลข และทั้งสองฝ่ายมีผู้กำกับดูแลและความรับผิดคนละแบบ
ประเด็น | ผู้ทำบัญชี | ผู้สอบบัญชี (CPA) |
บทบาทหลัก | บันทึกบัญชี ปิดบัญชี จัดทำงบการเงิน | ตรวจสอบงบการเงินและแสดงความเห็น |
กฎหมายหลัก | พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 19–20 | พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 วรรคสี่; ป.พ.พ. มาตรา 1197, 1209; พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 |
ทำงานให้ใคร | ทำงานภายใต้การกำกับของกิจการ | ต้องเป็นอิสระจากกิจการ |
ใครแต่งตั้ง | กิจการจัดให้มี (กรรมการตัดสินใจจ้าง) | ที่ประชุมสามัญผู้ถือหุ้นเลือกตั้งทุกปี |
ผู้กำกับดูแลคุณสมบัติ | กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (ระบบ e-Accountant) และต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี | สภาวิชาชีพบัญชี |
ผลงานที่ส่งมอบ | สมุดบัญชี งบทดลอง งบการเงิน หมายเหตุประกอบงบ | รายงานของผู้สอบบัญชี |
ช่วงเวลาที่ทำงาน | ตลอดทั้งปี | หลังปิดบัญชี ก่อนประชุมอนุมัติงบ |
โทษหากฝ่าฝืน (ตัวอย่าง) | ผู้ทำบัญชีฝ่าฝืนมาตรา 20 ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 10,000 บาท (มาตรา 34) | กิจการที่งบไม่ผ่านการตรวจสอบตามมาตรา 11 วรรคสี่ ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 20,000 บาท (มาตรา 32) |
ข้อควรระวัง: ไม่ว่าจะจ้างใคร ความรับผิดชอบหลักยังอยู่ที่ตัวบริษัทและกรรมการ เช่น การไม่จัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติเป็นความผิดของกิจการตามมาตรา 29 (ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 10,000 บาท) และมาตรา 40 กำหนดให้กรรมการผู้จัดการหรือผู้รับผิดชอบที่สั่งการหรือไม่ป้องกันต้องรับโทษด้วย
ผู้สอบบัญชีทำบัญชีให้บริษัทที่ตนตรวจสอบได้ไหม?
ไม่ควรทำ เพราะผู้สอบบัญชีต้องเป็นอิสระตามจรรยาบรรณวิชาชีพ หากผู้สอบบัญชีหรือสำนักงานเดียวกันเป็นผู้ทำบัญชีด้วย จะเกิดความเสี่ยงที่เรียกว่า "การสอบทานงานของตนเอง" (self-review) คือต้องตรวจงานที่ตนเองทำขึ้นมา
ทำไมความเป็นอิสระสำคัญกับเจ้าของบริษัท
· ความน่าเชื่อถือของงบ: ธนาคาร คู่ค้า และหน่วยงานรัฐใช้รายงานผู้สอบบัญชีเป็นหลักประกันว่างบไม่ได้ผ่านการตรวจโดยผู้ที่มีส่วนได้เสีย
· โอกาสพบข้อผิดพลาด: คนที่ตรวจงานตนเองมักมองไม่เห็นข้อผิดพลาดของตนเอง ผู้สอบที่แยกจากผู้ทำบัญชีจะตั้งคำถามได้ตรงกว่า
· หลักเดียวกันกับ TA: กรมสรรพากรกำหนดจรรยาบรรณให้ผู้สอบบัญชีภาษีอากรต้องรักษาความเป็นอิสระ ความเที่ยงธรรม และความซื่อสัตย์สุจริตเช่นกัน
หมายเหตุ: ข้อความข้างต้นเป็นหลักความเป็นอิสระตามจรรยาบรรณและแนวปฏิบัติของวิชาชีพ ไม่ได้อ้างว่าเป็นข้อห้ามตามตัวบทกฎหมายโดยตรง หากมีข้อสงสัยในกรณีเฉพาะ ให้สอบถามสภาวิชาชีพบัญชี
สำนักงานบัญชีที่มีบริการสอบบัญชีด้วย ใช้ได้หรือไม่
ในทางปฏิบัติ สำนักงานบัญชีหลายแห่งทำงานร่วมกับสำนักงานสอบบัญชีที่แยกกัน หรือแนะนำผู้สอบบัญชีให้ลูกค้า สิ่งที่เจ้าของบริษัทควรตรวจคือ ผู้สอบบัญชีที่ลงนามในรายงานไม่ได้เป็นผู้บันทึกบัญชีหรือจัดทำงบของบริษัทเอง และควรสอบถามว่าทั้งสองฝ่ายจัดการเรื่องความเป็นอิสระอย่างไร
บริษัทจำกัดต้องมีทั้งผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีทุกปีหรือไม่?
ต้องมีทั้งสองทุกปี รวมถึงบริษัทที่ยังไม่มีรายได้ เพราะ พ.ร.บ.การบัญชีไม่ได้ยกเว้นกิจการที่ไม่มีรายได้ หน้าที่ทำบัญชีเริ่มตั้งแต่วันที่จดทะเบียน (มาตรา 9) และกฎหมายไม่มีข้อยกเว้นตามขนาดหรือรายได้สำหรับการสอบบัญชีของบริษัทจำกัด
ประเภทกิจการ | ต้องมีผู้ทำบัญชี | ผู้ตรวจสอบงบการเงิน |
บริษัทจำกัด (ทุกขนาด) | ต้องมี | ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ทุกปี |
ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็ก (ทุน ≤ 5 ล้าน สินทรัพย์ ≤ 30 ล้าน รายได้ ≤ 30 ล้านบาท) | ต้องมี | ไม่ต้องใช้ CPA แต่ต้องให้ TA ตรวจสอบและรับรองบัญชีเพื่อยื่น ภ.ง.ด.50 |
ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่เกินเกณฑ์ข้างต้น | ต้องมี | CPA |
รายละเอียดเชิงลึกเรื่องหน้าที่สอบบัญชีทุกปี อ่านได้ในบทความหลัก "บริษัทจำกัดต้องมีผู้สอบบัญชีทุกปีหรือไม่"
ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีทำงานต่อกันอย่างไรในรอบปีบัญชี?
ผู้ทำบัญชีส่งต่องานให้ผู้สอบบัญชีหลังปิดบัญชี และผู้สอบบัญชีส่งรายงานกลับมาก่อนการประชุมผู้ถือหุ้น ลำดับงานโดยทั่วไปของบริษัทที่ปิดงบวันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้
1. ตลอดปี: กิจการส่งเอกสารให้ผู้ทำบัญชี ผู้ทำบัญชีบันทึกบัญชีภายในระยะเวลาที่อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าประกาศกำหนด
2. หลังสิ้นรอบบัญชี: ผู้ทำบัญชีปิดบัญชี จัดทำงบทดลอง งบการเงิน และหมายเหตุประกอบงบ
3. ช่วงตรวจสอบ: ผู้สอบบัญชีขอเอกสาร สอบถาม และอาจขอให้ปรับปรุงรายการ ผู้ทำบัญชีเป็นผู้แก้ไขบัญชีตามข้อสรุป
4. ก่อนประชุม: ผู้สอบบัญชีออกรายงาน กรรมการส่งสำเนางบให้ผู้ถือหุ้นก่อนวันประชุมไม่น้อยกว่า 3 วัน (ป.พ.พ. มาตรา 1197)
5. ประชุมสามัญ: ภายใน 4 เดือนนับแต่วันสิ้นรอบ (ตัวอย่างสิ้นงวด 31 ธ.ค. 2568 คือภายใน 30 เม.ย. 2569) ผู้ถือหุ้นอนุมัติงบและเลือกตั้งผู้สอบบัญชีสำหรับปีถัดไป
6. หลังประชุม: ยื่นงบการเงินผ่าน DBD e-Filing ภายใน 1 เดือนนับแต่วันที่ประชุมอนุมัติ โดยแนบรายงานผู้สอบบัญชีและหมายเหตุประกอบงบ และยื่น ภ.ง.ด.50 ต่อกรมสรรพากรภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี
เช็กลิสต์ก่อนจ้างผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี
ก่อนจ้าง ควรตรวจทั้งสองฝ่ายแยกกัน เพราะเกณฑ์ที่ใช้และหน่วยงานที่กำกับดูแลต่างกัน
ผู้ทำบัญชี
☐ วุฒิการศึกษาครอบคลุมขนาดกิจการ (ปริญญาตรีทางการบัญชี หรือ ปวส./อนุปริญญาเฉพาะกิจการที่อยู่ในเกณฑ์ทุน สินทรัพย์ และรายได้)
☐ เป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีที่ยังไม่ขาดสมาชิกภาพ
☐ แจ้งรับทำบัญชีของบริษัทในระบบ e-Accountant ภายใน 30 วัน
☐ มีขอบเขตงานชัดเจน เช่น บันทึกบัญชี ยื่นแบบภาษีรายเดือน ปิดงบประจำปี
☐ ตกลงวิธีส่งเอกสารรายเดือนและกำหนดวันส่ง
ผู้สอบบัญชี
☐ เป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ที่มีชื่อในระบบของสภาวิชาชีพบัญชี (สำหรับบริษัทจำกัด)
☐ ไม่ได้เป็นผู้ทำบัญชีหรือผู้จัดทำงบของบริษัทเอง
☐ ยืนยันวันส่งรายงานให้ทันก่อนวันส่งสำเนางบให้ผู้ถือหุ้น
☐ ได้รับการเลือกตั้งโดยที่ประชุมสามัญผู้ถือหุ้น และมีมติบันทึกในรายงานการประชุม
ตัวอย่างสถานการณ์ (ตัวอย่างสมมติ)
บริษัท เอ จำกัด (ตัวอย่างสมมติ) เป็นธุรกิจขายสินค้าออนไลน์ ปีแรกเจ้าของจ้างฟรีแลนซ์คนหนึ่งให้ "ทำบัญชีและสอบบัญชีให้ครบในที่เดียว" ปรากฏว่าฟรีแลนซ์มีวุฒิ ปวส. ทางการบัญชี และไม่ได้เป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
ปัญหาที่ตามมามี 2 ชั้น ชั้นแรก ผู้ทำบัญชีวุฒิ ปวส. ทำบัญชีให้บริษัทได้เฉพาะเมื่อบริษัทอยู่ในเกณฑ์ทุน สินทรัพย์ และรายได้ตามที่กำหนด หากยอดขายปีถัดไปเกิน 30 ล้านบาท บริษัทต้องเปลี่ยนผู้ทำบัญชี ชั้นที่สอง ฟรีแลนซ์ไม่สามารถลงนามในรายงานผู้สอบบัญชีได้ และต่อให้เป็น CPA ก็ไม่ควรตรวจงานที่ตนเองทำ
ทางแก้คือแยกสองบทบาทออกจากกัน ให้ผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติรับผิดชอบบัญชีทั้งปี และให้ที่ประชุมผู้ถือหุ้นเลือกตั้งผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่เป็นอิสระ พร้อมตรวจรายชื่อ CPA ในระบบของสภาวิชาชีพบัญชีก่อนแต่งตั้ง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
· เข้าใจว่า "นักบัญชี" กับ "ผู้สอบบัญชี" เป็นคนเดียวกัน ทำให้ไม่ได้เตรียมงบประมาณและเวลาสำหรับการสอบบัญชี
· คิดว่าบริษัทไม่มีรายได้ไม่ต้องมีผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชี ซึ่งกฎหมายไม่ได้ยกเว้น
· ใช้ TA ตรวจงบบริษัทจำกัด ทั้งที่ TA ใช้กับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็กเท่านั้น
· ไม่ตรวจคุณสมบัติผู้ทำบัญชี เช่น วุฒิไม่ครอบคลุมขนาดกิจการ หรือขาดสมาชิกภาพสภาวิชาชีพบัญชี
· ส่งเอกสารให้ผู้ทำบัญชีไม่ครบ แล้วโยนความรับผิดให้ผู้ทำบัญชี ทั้งที่มาตรา 12 กำหนดให้กิจการต้องส่งมอบเอกสารให้ครบถ้วน
· ให้ผู้ทำบัญชีเป็นผู้เลือกผู้สอบบัญชีแทนผู้ถือหุ้น โดยไม่ได้นำเข้าที่ประชุมสามัญตาม ป.พ.พ. มาตรา 1209
คำแนะนำจากมุมมองผู้เชี่ยวชาญ
· แยกสัญญาจ้าง แยกความรับผิดชอบ: ทำสัญญากับผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีแยกกัน ระบุขอบเขตงานและกำหนดส่งให้ชัดเจน
· ขอหลักฐานคุณสมบัติ: ขอข้อมูลผู้ทำบัญชีที่ลงทะเบียนในระบบ e-Accountant และตรวจรายชื่อผู้สอบบัญชีในระบบของสภาวิชาชีพบัญชี
· วางปฏิทินร่วมกัน: กำหนดวันปิดบัญชี วันส่งงบให้ผู้สอบ และวันประชุมผู้ถือหุ้นตั้งแต่ต้นปี เพื่อไม่ให้ชนเส้นตาย 4 เดือนตามมาตรา 1197
· ใช้ผลการตรวจเป็นเครื่องมือ: ข้อสังเกตของผู้สอบบัญชีช่วยบอกว่าระบบเอกสารหรือการควบคุมภายในจุดใดควรปรับ
· ค่าบริการขึ้นกับขอบเขตงาน: ค่าทำบัญชีและค่าสอบบัญชีแตกต่างตามปริมาณเอกสาร การจด VAT จำนวนพนักงาน และความซับซ้อนของธุรกิจ ควรขอใบเสนอราคาแยกทั้งสองส่วน
สรุป
ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีต่างกันอย่างไร คำตอบคือคนหนึ่งจัดทำบัญชีและงบการเงินภายใต้การกำกับของกิจการ อีกคนหนึ่งตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบนั้นอย่างเป็นอิสระ บริษัทจำกัดทุกแห่งต้องมีทั้งผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ปี 2569 และผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่ที่ประชุมสามัญเลือกตั้งทุกปี การแยกสองบทบาทออกจากกันช่วยให้งบการเงินน่าเชื่อถือ ลดความเสี่ยงค่าปรับ และทำให้เจ้าของธุรกิจเห็นภาพการเงินที่แท้จริง
ผู้ทำบัญชีต้องเป็นพนักงานของบริษัทหรือจ้างภายนอกก็ได้?
กฎหมายกำหนดให้กิจการ "จัดให้มี" ผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด จึงเป็นได้ทั้งพนักงานประจำหรือผู้ทำบัญชีอิสระหรือสำนักงานบัญชีภายนอก สิ่งที่ต้องตรวจคือวุฒิการศึกษาตรงกับขนาดกิจการ เป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี และมีการแจ้งรับทำบัญชีในระบบ e-Accountant ภายใน 30 วัน ส่วนความรับผิดชอบในการควบคุมดูแลให้บัญชีถูกต้องยังเป็นของกิจการเสมอ
เจ้าของบริษัททำบัญชีเองได้ไหม?
บุคคลธรรมดาที่มีหน้าที่ทำบัญชีทำบัญชีเองได้ แต่บริษัทจำกัดต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ หากเจ้าของหรือกรรมการมีวุฒิทางการบัญชีตรงตามเกณฑ์ เป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี และลงทะเบียนเป็นผู้ทำบัญชีอย่างถูกต้อง ก็อาจทำหน้าที่ได้ ทั้งนี้ต้องตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และไม่ว่ากรณีใดผู้สอบบัญชียังต้องเป็นบุคคลอื่นที่เป็นอิสระ
ถ้าผู้สอบบัญชีพบข้อผิดพลาด ใครเป็นคนแก้?
ผู้สอบบัญชีมีหน้าที่ตรวจและแจ้งข้อสังเกต ส่วนการแก้ไขบัญชีและงบการเงินเป็นงานของผู้ทำบัญชีภายใต้การอนุมัติของผู้บริหารบริษัท หากผู้สอบบัญชีเข้าไปแก้งบเองจะกลายเป็นการตรวจงานของตนเอง ซึ่งขัดกับหลักความเป็นอิสระ ดังนั้นควรเผื่อเวลาให้ผู้ทำบัญชีแก้ไขก่อนวันประชุมผู้ถือหุ้นด้วย
เปลี่ยนผู้ทำบัญชีกลางปีได้หรือไม่?
เปลี่ยนได้ โดยผู้ทำบัญชีต้องแจ้งรับทำหรือยกเลิกการทำบัญชีผ่านระบบ e-Accountant ภายใน 30 วัน สิ่งสำคัญคือการส่งมอบสมุดบัญชีและเอกสารให้ครบ เพราะกิจการต้องเก็บรักษาบัญชีและเอกสารไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี การเปลี่ยนกลางปีควรมีบันทึกส่งมอบงานที่ระบุยอดคงเหลือ ณ วันเปลี่ยน เพื่อให้ผู้สอบบัญชีตรวจต่อได้
ผู้ทำบัญชีรับทำบัญชีได้กี่บริษัท?
ตามเงื่อนไขที่มีผลตั้งแต่ปี 2569 ผู้ทำบัญชี 1 คนรับทำงบการเงินได้ไม่เกิน 100 งบต่อปีปฏิทิน เจ้าของบริษัทที่ใช้ผู้ทำบัญชีอิสระควรสอบถามจำนวนงานที่รับอยู่ เพราะผู้ทำบัญชีที่รับงานใกล้เพดานอาจมีเวลาดูแลแต่ละรายน้อยลง และควรถามว่ามีทีมสนับสนุนหรือผู้ทำบัญชีสำรองหรือไม่
ห้างหุ้นส่วนเล็กใช้ TA แล้ว ยังต้องมีผู้ทำบัญชีไหม?
ยังต้องมี เพราะ TA ทำหน้าที่ตรวจสอบและรับรองบัญชี ไม่ได้ทำหน้าที่บันทึกบัญชี ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนยังเป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีตามมาตรา 8 และต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีตามมาตรา 19 ข้อควรระวังคือกรณีห้างหุ้นส่วนแจ้งเลิก กรมสรรพากรระบุว่า TA ไม่มีสิทธิตรวจสอบและรับรองงบการเงินที่ยื่นเพื่อการเลิก
ต้องการความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ?
ThaiRegisters ช่วยเจ้าของบริษัทจัดระบบบัญชีและเตรียมความพร้อมสำหรับการสอบบัญชี โดยแยกบทบาทผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีให้ถูกต้องตามหลักความเป็นอิสระ
· ประเมินว่าผู้ทำบัญชีปัจจุบันมีคุณสมบัติครอบคลุมขนาดกิจการตามเกณฑ์ปี 2569 หรือไม่
· ให้บริการบัญชีรายเดือนและปิดงบการเงินประจำปี เพื่อส่งต่อให้ผู้สอบบัญชีที่เป็นอิสระ
· วางปฏิทินปิดบัญชี ส่งงบให้ผู้สอบ และประชุมผู้ถือหุ้น ให้ทันเส้นตายตามกฎหมาย
· เตรียมเอกสารประกอบการตรวจสอบตามที่ผู้สอบบัญชีร้องขอ
· ประสานการยื่นงบการเงินผ่าน DBD e-Filing หลังที่ประชุมอนุมัติ
ข้อมูลที่ควรเตรียมเมื่อติดต่อ:
ประเภทกิจการ (บริษัทจำกัดหรือห้างหุ้นส่วน) ทุนจดทะเบียน ประมาณการรายได้และสินทรัพย์รวม วันสิ้นรอบบัญชี สถานะการจด VAT จำนวนเอกสารต่อเดือนโดยประมาณ และข้อมูลผู้ทำบัญชีหรือผู้สอบบัญชีปัจจุบัน (ถ้ามี)
