จด VAT เมื่อรายได้ถึงเท่าไหร่? เกณฑ์ 1.8 ล้านบาท การนับรายรับ และสิ่งที่ต้องทำภายใน 30 วัน

ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด: 13 ตุลาคม 2569 | ผู้ตรวจทาน: นายอภิรักษ์ บวบทอง

จด VAT เมื่อรายได้ถึงเท่าไหร่ คำตอบคือเมื่อมีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการ เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ผู้ประกอบการต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.01) ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ ถ้ารายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทได้รับยกเว้น ไม่ต้องจด แต่เลือกจดโดยสมัครใจได้ ทั้งนี้กิจการที่กฎหมายยกเว้น VAT เช่น การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ ไม่ต้องจดแม้รายรับเกินเกณฑ์

จด VAT เมื่อรายได้ถึงเท่าไหร่ตามกฎหมาย

เกณฑ์ที่ใช้ปัจจุบันคือรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ผู้ที่มีรายรับไม่เกินจำนวนนี้ถือเป็น "กิจการขนาดย่อม" และได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม

ที่มาของเกณฑ์ 1.8 ล้านบาท

·       ประมวลรัษฎากรมาตรา 81/1 ให้กำหนดเกณฑ์กิจการขนาดย่อมโดยพระราชกฤษฎีกา และกำหนดว่าเกณฑ์นั้นต้องไม่น้อยกว่า 600,000 บาท

·       พระราชกฤษฎีกาที่ใช้บังคับอยู่กำหนดเกณฑ์ไว้ที่รายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ตามที่กรมสรรพากรเผยแพร่

·       เมื่อรายรับเกินเกณฑ์ มาตรา 85/1 กำหนดให้ยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีรายรับเกิน

ข้อควรระวัง: ข้อมูลบางแหล่งยังอ้างเกณฑ์ 1.2 ล้านบาท ซึ่งเป็นเกณฑ์เดิมที่ล้าสมัยแล้ว ควรยึดข้อมูลจากหน้าเว็บไซต์กรมสรรพากรล่าสุด

"รายรับ" หมายถึงอะไร

รายรับในที่นี้คือมูลค่าจากการขายสินค้าหรือการให้บริการของกิจการ ไม่ใช่กำไร ดังนั้นแม้กิจการขาดทุน ถ้ายอดขายเกิน 1.8 ล้านบาทก็มีหน้าที่จด รายละเอียดการนับรอบปี (ปีปฏิทินหรือรอบอื่น) และรายรับประเภทใดนับรวมหรือไม่นับรวม ต้องตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมสรรพากร (1161) ตามลักษณะธุรกิจจริง

ต้องจด VAT ภายในกี่วันหลังรายรับเกิน 1.8 ล้านบาท

ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน 1.8 ล้านบาท ไม่ใช่รอให้ครบปีหรือรอปิดงบการเงิน

ขั้นตอนเมื่อรายรับใกล้หรือเกินเกณฑ์

1. ติดตามรายรับสะสม ทุกเดือนจากบัญชีหรือรายงานขาย

2. ระบุวันที่รายรับเกิน 1.8 ล้านบาท เพื่อใช้เป็นวันเริ่มนับ 30 วัน

3. เตรียมเอกสารและยื่นคำขอ ภ.พ.01 กับกรมสรรพากร ภายใน 30 วัน

4. เมื่อได้รับใบทะเบียน (ภ.พ.20) เริ่มเรียกเก็บ VAT ออกใบกำกับภาษี และทำรายงานภาษีซื้อ–ภาษีขาย

5. ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป หรือวันที่ 23 หากยื่นออนไลน์ภายใต้ประกาศขยายเวลาที่ยังมีผล

เอกสารที่ใช้ยื่นคำขอและช่องทางการยื่นอาจเปลี่ยนแปลง ต้องตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมสรรพากร ส่วนบทลงโทษกรณีไม่จดทะเบียนภายในกำหนดก็ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรตามข้อเท็จจริงของแต่ละราย

ยังไม่ถึง 1.8 ล้านบาท จด VAT ได้หรือไม่

ได้ ผู้ที่มีรายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทสามารถแจ้งขอเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้โดยสมัครใจตามมาตรา 81/3 ด้วยแบบ ภ.พ.01.1 ยื่นพร้อม ภ.พ.01

กรณีที่สามารถจดก่อนถึงเกณฑ์

กรณี	สาระสำคัญ	ระดับความแน่นอน
รายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาท	แจ้งขอเสีย VAT โดยสมัครใจด้วย ภ.พ.01.1 พร้อม ภ.พ.01	ตามตัวบทมาตรา 81/3
ขายสินค้าที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา 81(1)(ก)–(ฉ)	เช่น พืชผล สัตว์ ปุ๋ย อาหารสัตว์ ยาหรือเคมีภัณฑ์สำหรับพืชสัตว์ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำรา แจ้งขอเสีย VAT ได้	ตามตัวบทมาตรา 81/3
มีแผนลงทุนก่อนเริ่มกิจการ	เช่น สร้างโรงงาน ติดตั้งเครื่องจักร จดทะเบียนก่อนเริ่มประกอบกิจการได้ไม่เกิน 6 เดือน	ตามหน้าเว็บกรมสรรพากรและเงื่อนไขประกาศอธิบดี ควรตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุด

ข้อควรรู้: เมื่อจดโดยสมัครใจแล้ว จะเลิกได้ต่อเมื่ออธิบดีสั่งถอนทะเบียน ไม่สามารถยกเลิกเองได้ทันที

ข้อดีและข้อควรพิจารณาของการจดโดยสมัครใจ

ส่วนนี้เป็นคำแนะนำเชิงปฏิบัติ ไม่ใช่ข้อกฎหมาย

·       ข้อดี: ออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้าที่เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนได้ และนำภาษีซื้อจากการลงทุนหรือรายจ่ายมาหักหรือขอคืนได้ ตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด

·       ข้อควรพิจารณา: ต้องยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนแม้ไม่มีการขาย ต้องมีระบบเอกสาร VAT ที่ถูกต้อง และราคาขายต่อลูกค้าที่เป็นผู้บริโภคทั่วไปอาจสูงขึ้น

กิจการใดไม่ต้องจด VAT แม้รายรับเกินเกณฑ์

กิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามมาตรา 81(1) ไม่ต้องเสีย VAT สำหรับรายรับส่วนนั้น ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ตัวอย่างเช่น

·       การขายพืชผลทางการเกษตร สัตว์ (ที่ยังไม่แปรรูปตามเงื่อนไข) ปุ๋ย อาหารสัตว์

·       การขายหนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน

·       บริการการศึกษาของสถานศึกษาตามกฎหมาย

·       การประกอบวิชาชีพอิสระที่มีกฎหมายควบคุมตามที่อธิบดีกำหนด เช่น ประกอบโรคศิลปะ สอบบัญชี ว่าความ

·       การรักษาพยาบาลของสถานพยาบาล

·       การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์

·       การขนส่งในราชอาณาจักร

·       บริการตามสัญญาจ้างแรงงาน

ถ้าธุรกิจมีทั้งรายรับที่ได้รับยกเว้นและรายรับที่ต้องเสีย VAT ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรว่าต้องนับรายรับส่วนใดเข้าเกณฑ์ และต้องเฉลี่ยภาษีซื้ออย่างไร

จด VAT แล้วต้องทำอะไรบ้าง

หลังจดทะเบียนแล้ว ผู้ประกอบการมีหน้าที่ต่อเนื่องทุกเดือน ไม่ว่าจะมีการขายหรือไม่

หน้าที่หลักหลังจดทะเบียน

☐ เรียกเก็บ VAT ในอัตราร้อยละ 7 (ร้อยละ 6.3 บวกภาษีท้องถิ่น) ตาม พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 807 พ.ศ. 2569 ซึ่งใช้ถึง 30 กันยายน 2570

☐ ออกใบกำกับภาษีให้มีรายการครบตามมาตรา 86/4 (อย่างน้อย 8 รายการ)

☐ ทำรายงานภาษีซื้อและรายงานภาษีขาย

☐ คำนวณภาษีที่ต้องชำระ = ภาษีขาย ลบ ภาษีซื้อ ทุกเดือน

☐ ยื่น ภ.พ.30 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (ออนไลน์วันที่ 23) แม้ไม่มียอดขาย

☐ เก็บใบกำกับภาษีซื้อให้ถูกต้อง เพราะภาษีซื้อบางประเภทนำมาหักไม่ได้ เช่น ภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีอย่างย่อ หรือภาษีซื้อที่ไม่เกี่ยวกับการประกอบกิจการโดยตรง

VAT 7% ใช้ถึงเมื่อไร

อัตราตามมาตรา 80 ของประมวลรัษฎากรคือร้อยละ 10 แต่ลดลงโดยพระราชกฤษฎีกา ล่าสุด พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 807 พ.ศ. 2569 (ประกาศราชกิจจานุเบกษา 23 ส.ค. 2569 มีผล 1 ต.ค. 2569) กำหนดอัตราร้อยละ 6.3 รวมภาษีท้องถิ่นเป็นร้อยละ 7 ถึง 30 กันยายน 2570

จด VAT แล้วต้องจ่ายภาษีเดือนละเท่าไร

ภาษีที่ต้องชำระแต่ละเดือนไม่ใช่ร้อยละ 7 ของยอดขายทั้งหมด แต่คือ "ภาษีขาย" ที่เรียกเก็บจากลูกค้า ลบด้วย "ภาษีซื้อ" ที่จ่ายให้ผู้ขายที่จด VAT ตามมาตรา 82/3 ถ้าภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย ส่วนต่างขอคืนเป็นเงินหรือนำไปเครดิตในเดือนถัดไปได้

ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายหลักการ

รายการในเดือน	มูลค่าก่อน VAT (บาท)	VAT 7% (บาท)
ขายสินค้าให้ลูกค้า (ภาษีขาย)	300,000	21,000
ซื้อสินค้าจากผู้ขายที่จด VAT (ภาษีซื้อ)	180,000	12,600
VAT ที่ต้องชำระ		8,400

ในตัวอย่างนี้ ภาระจริงของกิจการคือ 8,400 บาท ไม่ใช่ 21,000 บาท โดยมีเงื่อนไขว่าภาษีซื้อ 12,600 บาทต้องมีใบกำกับภาษีเต็มรูปที่ถูกต้อง และไม่เป็นภาษีซื้อต้องห้าม เช่น ภาษีซื้อจากรายจ่ายเพื่อการรับรอง หรือภาษีซื้อเกี่ยวกับรถยนต์นั่งหรือรถยนต์โดยสารที่มีที่นั่งไม่เกิน 10 คน (เว้นแต่กิจการที่เข้าข้อยกเว้น)

กรณีพิเศษที่ควรรู้

ประมวลรัษฎากรมาตรา 82/16 ถึง 82/18 กำหนดให้ผู้ประกอบการบางกลุ่มที่มีฐานภาษีเกินเกณฑ์กิจการขนาดย่อมแต่ไม่เกินเกณฑ์ที่พระราชกฤษฎีกากำหนด เสียภาษีจากยอดขายตามมาตรา 80/2 และห้ามออกใบกำกับภาษี วิธีนี้ใช้เฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนด เกณฑ์และอัตราจริงต้องตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมสรรพากร ผู้ประกอบการทั่วไปใช้วิธีภาษีขายลบภาษีซื้อตามปกติ

ตัวอย่างสถานการณ์: ร้านค้าออนไลน์ที่รายรับเกินเกณฑ์กลางปี

ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายหลักการ ไม่ใช่ข้อมูลของบริษัทจริง

บริษัท บี จำกัด ขายอุปกรณ์ตกแต่งบ้านออนไลน์ ยังไม่ได้จด VAT ยอดขายสะสมเป็นดังนี้

เดือน	ยอดขายในเดือน (บาท)	ยอดขายสะสม (บาท)
มกราคม – มิถุนายน	รวม 1,500,000	1,500,000
กรกฎาคม	200,000	1,700,000
สิงหาคม	250,000	1,950,000

·       ยอดสะสมเกิน 1.8 ล้านบาทระหว่างเดือนสิงหาคม สมมติว่าเกินในวันที่ 12 สิงหาคม

·       บริษัทต้องยื่น ภ.พ.01 ภายใน 30 วันนับจากวันที่ 12 สิงหาคม

·       หลังได้รับอนุมัติ บริษัทต้องปรับราคาและระบบออกเอกสารให้รองรับ VAT และยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน

ข้อสังเกตเชิงปฏิบัติ: ถ้าบริษัท บี ติดตามยอดสะสมตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ซึ่งยอดอยู่ที่ 1.7 ล้านบาท ก็จะมีเวลาเตรียมเอกสาร ปรับราคา และแจ้งลูกค้าล่วงหน้า แทนที่จะรีบดำเนินการหลังเกินเกณฑ์แล้ว

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเกี่ยวกับการจด VAT

·       นับจากกำไรแทนรายรับ เกณฑ์ 1.8 ล้านบาทใช้รายรับจากการขายหรือให้บริการ ไม่ใช่กำไร

·       รอให้ครบปีแล้วค่อยจด กฎหมายนับ 30 วันจากวันที่รายรับเกิน ไม่ได้นับจากสิ้นปี

·       คิดว่าเดือนที่ไม่มียอดขายไม่ต้องยื่น ภ.พ.30 ความจริงต้องยื่นทุกเดือนไม่ว่าจะมีการขายหรือไม่

·       ใช้เกณฑ์ 1.2 ล้านบาทเดิม ซึ่งล้าสมัยแล้ว

·       คิดว่ารายรับลดลงแล้วยกเลิก VAT ได้ทันที การขอให้อธิบดีถอนทะเบียนเพราะรายรับลดลงต้องเข้าเงื่อนไขมาตรา 85/10 คือฐานภาษีต่ำกว่าเกณฑ์ติดต่อกันไม่น้อยกว่า 3 ปี โดยใช้แบบ ภ.พ.08 ส่วนแบบ ภ.พ.09 ใช้เมื่อเลิกประกอบกิจการ

·       ออกใบกำกับภาษีก่อนได้รับอนุมัติจดทะเบียน ใบกำกับภาษีที่ออกโดยผู้ไม่มีสิทธิออกเป็นภาษีซื้อที่ผู้ซื้อนำไปหักไม่ได้

คำแนะนำจากมุมมองผู้เชี่ยวชาญ

ข้อแนะนำต่อไปนี้เป็นแนวปฏิบัติ ไม่ใช่ข้อกฎหมาย

1. ตั้งจุดเตือนที่ประมาณ 1.5 ล้านบาท เพื่อเริ่มเตรียมเอกสารและระบบก่อนถึงเกณฑ์

2. ตัดสินใจเรื่องราคา "รวม VAT" หรือ "ไม่รวม VAT" ล่วงหน้า โดยเฉพาะสัญญาระยะยาว เพื่อไม่ให้ส่วนต่างภาษีกลายเป็นต้นทุนของกิจการเอง

3. ตรวจโครงสร้างรายรับ ถ้ามีรายรับที่ได้รับยกเว้นปนอยู่ ควรแยกบัญชีให้ชัดตั้งแต่ต้น

4. ประเมินการจดโดยสมัครใจอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะกิจการที่ลูกค้าเป็นผู้บริโภคทั่วไป เพราะเมื่อจดแล้วจะเลิกได้ต่อเมื่ออธิบดีสั่งถอนทะเบียน

5. ใช้ระบบออกเอกสารที่รองรับรายการบังคับ ของใบกำกับภาษีเต็มรูป เพื่อลดความผิดพลาดที่ทำให้ลูกค้าหักภาษีซื้อไม่ได้

สรุป

จด VAT เมื่อรายได้ถึงเท่าไหร่ คำตอบคือเมื่อรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี และต้องยื่น ภ.พ.01 ภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน ผู้ที่ยังไม่ถึงเกณฑ์จดโดยสมัครใจได้ด้วย ภ.พ.01.1 ส่วนกิจการที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา 81 ไม่ต้องเสีย VAT สำหรับรายรับส่วนนั้น เมื่อจดแล้วต้องเรียกเก็บ VAT ร้อยละ 7 (ใช้ถึง 30 ก.ย. 2570) และยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน ข้อมูลตรวจสอบ ณ 13 ตุลาคม 2569 ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมสรรพากรก่อนดำเนินการ

บุคคลธรรมดาที่ขายของออนไลน์ต้องจด VAT ไหม?

ใช้เกณฑ์เดียวกัน คือถ้ารายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน เกณฑ์นี้ไม่ได้แยกตามรูปแบบธุรกิจหรือช่องทางขาย แต่ถ้าสินค้าที่ขายได้รับยกเว้นตามมาตรา 81 รายรับส่วนนั้นไม่ต้องเสีย VAT ควรตรวจสอบประเภทสินค้ากับกรมสรรพากร

จดทะเบียนบริษัทแล้วต้องจด VAT พร้อมกันเลยหรือไม่?

ไม่จำเป็น การจดทะเบียนบริษัทกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและการจด VAT กับกรมสรรพากรเป็นคนละเรื่อง บริษัทต้องจด VAT เมื่อรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี หรือเลือกจดโดยสมัครใจ ถ้ามีแผนลงทุนก่อนเริ่มกิจการ เช่น สร้างโรงงาน อาจจดก่อนเริ่มกิจการได้ไม่เกิน 6 เดือนตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด

รายรับลดลงต่ำกว่า 1.8 ล้านบาท ยกเลิก VAT ได้ไหม?

ไม่ได้ทันที ผู้ประกอบการที่ยังดำเนินกิจการอยู่ต้องขอให้อธิบดีสั่งถอนทะเบียนตามมาตรา 85/10 ด้วยแบบ ภ.พ.08 ซึ่งทำได้เมื่อฐานภาษีต่ำกว่าเกณฑ์กิจการขนาดย่อมติดต่อกันไม่น้อยกว่า 3 ปีก่อนยื่นคำขอ กรณีจดโดยสมัครใจใช้ระยะเวลาตามกฎกระทรวง ซึ่งกฎหมายกำหนดไม่น้อยกว่า 2 ปี

ยังไม่จด VAT ออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้าได้ไหม?

ไม่ได้ ใบกำกับภาษีออกได้เฉพาะผู้มีสิทธิออก และภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีที่ออกโดยผู้ไม่มีสิทธิออกเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5 ลูกค้าจึงนำไปหักไม่ได้ ถ้าลูกค้าต้องการใบกำกับภาษีเป็นเงื่อนไขการซื้อ ควรพิจารณาจดโดยสมัครใจ

จด VAT แล้วแต่ไม่มียอดขาย ต้องยื่น ภ.พ.30 ไหม?

ต้องยื่น มาตรา 83 กำหนดให้ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนภาษี ไม่ว่าจะได้ขายสินค้าหรือให้บริการในเดือนนั้นหรือไม่ก็ตาม กำหนดยื่นคือวันที่ 15 ของเดือนถัดไป หรือวันที่ 23 หากยื่นออนไลน์ภายใต้ประกาศกระทรวงการคลังฉบับที่ 7 ซึ่งครอบคลุมแบบที่ครบกำหนดถึง 31 ม.ค. 2570

ธุรกิจให้เช่าอาคารที่รายได้เกิน 1.8 ล้านบาท ต้องจด VAT ไหม?

การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เป็นกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81(1) ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด รายรับค่าเช่าส่วนนั้นจึงไม่ต้องเสีย VAT แต่ถ้ามีบริการอื่นแยกจากค่าเช่า เช่น ค่าบริการส่วนกลางหรือบริการเสริม ต้องตรวจสอบกับกรมสรรพากรว่ารายรับส่วนนั้นเข้าข่ายต้องเสีย VAT หรือไม่

ต้องการความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ?

ThaiRegisters ช่วยผู้ประกอบการตัดสินใจและดำเนินการเรื่องจด VAT ได้แก่

·       ประเมินรายรับและโครงสร้างธุรกิจว่าถึงเกณฑ์หรืออยู่ในกิจการยกเว้นหรือไม่

·       เตรียมเอกสารและยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม

·       วางระบบออกใบกำกับภาษี รายงานภาษีซื้อ–ภาษีขาย

·       จัดทำและยื่น ภ.พ.30 รายเดือนควบคู่กับบริการบัญชีรายเดือน

ข้อมูลที่ควรเตรียมเมื่อติดต่อ

·       รูปแบบธุรกิจ (บุคคลธรรมดา / บริษัท / ห้างหุ้นส่วน) และหนังสือรับรอง (ถ้ามี)

·       ยอดขายรายเดือนย้อนหลัง และยอดสะสมของปีปัจจุบัน

·       ประเภทสินค้าหรือบริการ และกลุ่มลูกค้าหลัก

·       แผนการลงทุนหรือรายจ่ายสำคัญในอนาคต